शिमला प्रवास मार्गदर्शक

शिमला ही हिमाचल प्रदेशची राजधानी आहे आणि 19व्या शतकाच्या उत्तरार्धात व 20व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या बहुतेक काळात ती ब्रिटिश भारताची उन्हाळी राजधानी होती. आज ते अनेक कड्यांवर पसरलेले एक गजबजलेले राजधानीचे शहर आहे — वाहनमुक्त वसाहतकालीन गाभा, उत्कृष्ट दृश्ये आणि जंगले, फळबागा व बर्फापर्यंत सहज पोहोच. हा मार्गदर्शक किती दिवस राहावे, काय पाहावे, किती खर्च येतो आणि गर्दी कशी टाळावी हे सांगतो.

थोडक्यात इतिहास

ब्रिटिश येण्यापूर्वी या टेकड्या छोट्या डोंगरी संस्थानांच्या होत्या, आणि हा कडा म्हणजे श्यामला देवीच्या मंदिराभोवती विखुरलेली काही गावे होती — या देवीवरूनच शहराला नाव मिळाले असे अनेकदा म्हटले जाते. 1814–16 च्या इंग्रज-गुरखा युद्धानंतर ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी इथे पहिली कॉटेजेस बांधली, आणि 1864 मध्ये सिमला अधिकृतपणे ब्रिटिश भारताची उन्हाळी राजधानी झाली. त्यानंतरची आठ दशके उपखंडाचे सरकार दर वसंत ऋतूत मैदानी प्रदेशातून इथे वर येत असे. स्वातंत्र्यानंतर चंदीगड बांधले जाईपर्यंत शिमला पंजाबची राजधानी होती, आणि नंतर ती हिमाचल प्रदेशची राजधानी झाली.

किती दिवस लागतात?

• एक दिवस — रिज, मॉल, क्राइस्ट चर्च आणि जाखू, किंवा टॉय ट्रेन आणि सिटी टूर.
• दोन दिवस — शहर नीट पाहण्यासाठी: व्हाइसरीगल लॉज, राज्य संग्रहालय आणि हेरिटेज वॉक जोडा.
• तीन ते चार दिवस — आम्ही सुचवतो तो पर्याय: कुफरी, माशोब्रा आणि नालदेहरा, किंवा चैल जोडा.
• पाच किंवा अधिक दिवस — नारकंडात एक रात्र जोडा, किंवा पुढे किन्नौर किंवा मनालीला जा.

काय पाहावे

शिमला शहर

रिज आणि मॉल रोड

डोंगरांच्या राणीचे मोकळे अंगण

शहराच्या माथ्यावर पसरलेला रुंद, वाहनमुक्त फेरफटका मार्ग आणि त्याच्या खाली वळणे घेणारा खरेदीचा रस्ता. स्कँडल पॉइंट, टाउन हॉल, गेयटी थिएटर, लक्कड बाजार आणि शिमल्यातील सर्वोत्तम डोंगरी देखावे — सगळे काही मिनिटांच्या पायी अंतरावर.

अधिक जाणून घ्या

शिमला शहर

क्राइस्ट चर्च

रिजवरील फिकट पिवळी ओळख

1857 मध्ये पूर्ण झालेले हे निओ-गॉथिक चर्च उत्तर भारतातील सर्वात जुन्या चर्चपैकी एक आहे आणि शिमल्याची ती प्रतिमा जी प्रत्येकजण सोबत नेतो. आत सुंदर रंगीत काचेच्या खिडक्या आणि ब्रिटिश राजवटीतील पितळी स्मृतिफलक आहेत.

अधिक जाणून घ्या

शिमला शहर

जाखू मंदिर

हनुमानाची टेकडी, शहरातील सर्वात उंच ठिकाण

सुमारे 2,450 मीटर उंच जाखू टेकडीच्या शिखरावरील हनुमानाचे प्राचीन मंदिर, ज्यावर 2010 पासून हनुमानाची भव्य केशरी मूर्ती उभी आहे — जवळपास संपूर्ण शिमल्यातून दिसते. देवदारांमधून पायी चढा किंवा रोपवे घ्या — आणि माकडांपासून सावध राहा.

अधिक जाणून घ्या

शिमला शहर

व्हाइसरीगल लॉज

जिथून ब्रिटिश दर उन्हाळ्यात भारताचा कारभार चालवत

1888 मध्ये भारताच्या व्हाइसरॉयसाठी बांधलेला करड्या दगडाचा जॅकोबिथन वाडा, 1945 च्या सिमला परिषदेचा साक्षीदार आणि आज इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ अ‍ॅडव्हान्स्ड स्टडी. गाइडेड टूरमध्ये सागवानी लाकडाने सजलेली दालने दाखवली जातात, आणि लॉनवरून डोंगरांचे दर्शन होते.

अधिक जाणून घ्या

सर्व सोळा ठिकाणे, मार्ग आणि टूरसह, आमच्या प्रेक्षणीय स्थळांच्या मार्गदर्शकात पाहा.

नमुना कार्यक्रम

• दिवस 1 — रिज आणि मॉल: पोहोचा, चेक-इन करा, मग सूर्यास्ताच्या वेळी गाइडसोबत हेरिटेज वॉक: स्कँडल पॉइंट, क्राइस्ट चर्च, गेयटी आणि लक्कड बाजार.
• दिवस 2 — जाखू आणि व्हाइसरीगल लॉज: सकाळी लवकर चालत किंवा रोपवेने जाखूला जा, मग दुपारी पश्चिमेकडे राज्य संग्रहालय आणि व्हाइसरीगल लॉज.
• दिवस 3 — टेकड्यांमध्ये: बर्फ आणि दृश्यांसाठी कुफरी आणि फागू, किंवा जंगल व फळबागांसाठी माशोब्रा आणि नालदेहरा; हिवाळ्यात तत्तापानी.
• दिवस 4 — चैल किंवा टॉय ट्रेन: चैलमध्ये एक दिवस, किंवा टॉय ट्रेनने बरोगपर्यंत खाली जाऊन परत या.

किती खर्च येतो

शिमला मैदानी प्रदेशापेक्षा महाग आहे, विशेषतः गर्दीच्या हंगामात, पण तरीही पैशाचे चांगले मूल्य देते. साधारण खर्च:

हॉटेलच्या किमती हंगामानुसार प्रचंड बदलतात: उन्हाळ्यातील वीकेंड आणि नाताळ–नववर्षाचा आठवडा पावसाळ्यातील आठवड्याच्या मधल्या एखाद्या रात्रीपेक्षा कितीतरी महाग असतो.

काय खावे

मॉलवरील बहुतेक रेस्टॉरंट्स उत्तर भारतीय, पंजाबी आणि चायनीज पद्धतीचे पदार्थ देतात, पण हिमाचली पदार्थ आवर्जून शोधा: सिड्डू (खसखस किंवा अक्रोडाचे सारण भरलेले वाफवलेले गव्हाचे बन, तुपासोबत खाल्ले जाणारे), छा गोश्त (दह्याच्या ग्रेव्हीतील मटण), मद्रा (दह्यात शिजवलेले छोले किंवा राजमा) आणि धाम — पानांच्या पत्रावळीवर वाढले जाणारे भात, डाळ आणि आमट्यांचे सणासुदीचे जेवण. कामगारांच्या सहकारी संस्थेद्वारे चालवले जाणारे मॉलवरील इंडियन कॉफी हाऊस हे कॉफी आणि दक्षिण भारतीय नाश्त्यासाठी शिमल्याची एक परंपराच आहे.

स्थानिक चव चाखण्याचा सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे घरगुती खाद्य-अनुभव किंवा स्ट्रीट-फूडची सफर.

कुठे राहावे

• मॉलजवळ — हेरिटेज हॉटेल्स आणि मध्यम दर्जाचे मुक्काम, सर्व काही चालण्याच्या अंतरावर; गर्दीच्या हंगामात गोंगाट असतो, पण वातावरणाला तोड नाही.
• शहराबाहेर — माशोब्रा, कुफरी, नालदेहरा आणि थियोग येथील जंगलातील रिसॉर्ट्स, दृश्ये आणि शांततेसह, पण तुम्हाला गाडीची गरज पडेल.

आम्ही प्रत्येकातील सर्वोत्तम पर्यायांची तुलना आमच्या कुठे राहावे पानावर केली आहे.

व्यावहारिक माहिती

• पैसे: भारतीय रुपया (₹). UPI मोबाइल पेमेंट सगळीकडे चालते; हॉटेल्स आणि मोठ्या दुकानांत कार्डही चालतात. ATM मुख्यतः मॉल आणि कार्ट रोडवर आहेत.
• भाषा: हिंदी आणि स्थानिक पहाडी बोली; हॉटेल्स आणि दुकानांत इंग्रजी मोठ्या प्रमाणावर बोलली जाते, आणि पंजाबी सहसा समजते.
• सुरक्षितता: शिमला साधारणपणे सुरक्षित आणि निवांत आहे. मुख्य धोके म्हणजे अरुंद रस्त्यांवरील वाहतूक, पावसात किंवा बर्फात निसरड्या पायऱ्या, आणि माकडे.
• माकडे: ऱ्हीसस माकडे आणि लंगूर संपूर्ण शहरात, विशेषतः जाखूवर, राहतात. खाद्यपदार्थ नजरेआड ठेवा, चष्मा आणि फोन सांभाळा, आणि त्यांना कधीही खायला घालू नका.
• पावसाळा: जुलै ते सप्टेंबरदरम्यान दरडी कोसळून रस्ते आणि रेल्वे बंद होऊ शकतात. हाताशी जादा वेळ ठेवा आणि स्थानिक सूचनांचे पालन करा.
• सोबत काय न्यावे: प्रत्येक ऋतूत थरांचे कपडे (जूनमध्येही संध्याकाळी गारवा असतो), हिवाळ्यात उबदार जॅकेट, हातमोजे आणि टोपी, पकड असलेले आरामदायक चालण्याचे बूट, पावसाळ्यात रेनवेअर आणि उंचीवर सनस्क्रीन.
• नियम: हिमाचल प्रदेशात पॉलिथीन पिशव्यांवर बंदी आहे; सार्वजनिक ठिकाणी धूम्रपान आणि कचरा टाकल्यास दंड होतो.

नेहमीच्या चुका

• जूनमध्ये शुक्रवारी संध्याकाळी हॉटेल बुकिंगशिवाय पोहोचणे.
• मॉलपर्यंत गाडी नेण्याचा प्रयत्न — ते शक्य नाही; गाडी कुठे लावणार ते आधीच ठरवा.
• नाताळला बर्फ नक्की मिळेल अशी अपेक्षा. शहरात तो सहसा नंतर पडतो — पडलाच तर.
• जाखूकडे जाताना खाद्यपदार्थ उघडपणे हातात घेऊन जाणे.
• फक्त मॉलच पाहणे. जंगले, व्हाइसरीगल लॉज आणि शहराभोवतीची गावे हेच खरे शिमला आहे.