ਫਾਗੂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਮੀ ਦੂਰ, ਕੁਫ਼ਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਅੱਗੇ, ਕਰੀਬ 2,500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਹਾਈਵੇਅ ਕੰਢੇ ਵੱਸਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਫ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰੌਲਾ-ਰੱਪਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਫਾਗੂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ: ਆਲੂ ਦੇ ਖੇਤ, ਸੇਬ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਤੇ ਜੰਗਲ ਢਲਾਣਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਫੈਲੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਪਾਰ ਦੂਰ ਬਰਫ਼ੀਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨਜ਼ਾਰੇ।
ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਫਾਗੂ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ ਤੇ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ–ਤਿੱਬਤ ਸੜਕ ’ਤੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ। ਇੱਥੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹੋਟਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਤੇ ਹੋਮਸਟੇਅ ਹਨ।
ਫਾਗੂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੇਖੀਏ ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ
ਵਾਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਦੇਖੋ
ਫਾਗੂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲ ਹੈ; ਰਾਤ ਠਹਿਰੋ ਤਾਂ ਕੁਫ਼ਰੀ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ’ਤੇ ਸੈਰ ਕਰੋ
ਛੋਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ — ਆਪਣੇ ਹੋਟਲ ਤੋਂ ਕੋਈ ਚੱਕਰਦਾਰ ਰਸਤਾ ਪੁੱਛੋ।
ਠਿਓਗ ਤੇ ਨਾਰਕੰਡਾ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੋ
ਫਾਗੂ ਨਾਰਕੰਡਾ ਅਤੇ ਕਿੰਨੌਰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ’ਤੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪੜਾਅ ਹੈ।

ਫਾਗੂ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੀਏ
- ਟੈਕਸੀ ਜਾਂ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ: ਕੁਫ਼ਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਈਵੇਅ ’ਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 45 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ।
ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ
- ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਫ਼ਰੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਾਈਵੇਅ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਸਹੂਲਤਾਂ ਸੀਮਤ ਹਨ — ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲਈ ਨਕਦੀ ਨਾਲ ਰੱਖੋ, ਹਾਲਾਂਕਿ UPI ਦਾ ਚਲਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫਾਗੂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟੂਰ ਤੇ ਟਿਕਟਾਂ
ਗਾਈਡ ਅਤੇ ਗੱਡੀ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਫਾਗੂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਤਜਰਬੇ ਹਨ:
ਨਿੱਜੀ ਡੇ ਟੂਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ US$62 ਸ਼ਿਮਲਾ: ਸਥਾਨਕ ਗਾਈਡ ਨਾਲ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਜਰਬਾ
ਇੱਕ ਲਚਕੀਲਾ ਨਿੱਜੀ ਦਿਨ ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਮਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੁਆਦ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਰ ਸਮੀਖਿਆ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਹੈ।
- ਸ਼ਿਮਲਾ ’ਚ ਜੰਮੇ ਗਾਈਡ ਤੇ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਨਿੱਜੀ ਦਿਨ
- ਰਿੱਜ, ਮਾਲ ਰੋਡ, ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਚਰਚ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਜ਼ਾਰ
- ਰਾਹ ਭਰ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੌਰ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਤੇ ਹਿਮਾਚਲੀ ਨਾਸ਼ਤਾ
ਕਈ-ਦਿਨਾ ਐਡਵੈਂਚਰ ਟੂਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ US$660 ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ: ਖਾਣੇ ਸਮੇਤ 9 ਦਿਨਾਂ ਕਿੰਨੌਰ ਤੇ ਸਪਿਤੀ ਵਾਦੀ ਟੂਰ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੜਕ-ਯਾਤਰਾ ਜੋ ਉੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਿੰਨੌਰ ਦੇ ਸੇਬਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਪਿਤੀ ਦੇ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਤੱਕ। ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ; ਬਸੰਤ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੋਂ ਪਤਝੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
- ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੇ ਨਾਰਕੰਡਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ–ਤਿੱਬਤ ਸੜਕ
- ਸਾਂਗਲਾ, ਛਿਤਕੁਲ, ਕਲਪਾ ਤੇ ਸਪਿਤੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਮਾਰੂਥਲ
- ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੱਠ ਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪਿੰਡ



